نيرومند به بندهء سركش و گنه پيشه شكل گيرد او سپس نفس را دقيقاً مراقبت كند ، همچون مراقبت از جان و آبرو و مال به هنگام پيش آمدن خطر . اگر در نفس ، طغيان و مخالفتى ديد ، آرام علت را از او جويا شود و در گام نخست ، اندكى او را نكوهش كند ، و اگراين مخالفت در او تكرار شد و او شاهد اصرار نفس خويش بر اين مخالفت بود ، او را شديداً مورد اعتراض قراردهد و به سخنى او را نكوهش كند ، چونان كه اربابى ، بندهء گنهكارش را نكوهش مىكند ، و اين چنين با او شرط نهد و پيمان بندد . حتى در شب ، به هنگام خواب ، از او دقيقاًحساب كشد . اگر او را به شرط و پيمان وفادار يافت چه بهتر و در اين هنگام از او قدردانى كند و خداى را به سبب نعمتهايش سپاس گزارد ، و اگر او را به پيمانش ، غير ملتزم يافت ، نخست به باد نكوهش گيرد و اگر باز هم سرپيچى كرد او را به شدت مورد عتاب قرار دهد و اگر به اين حد نرسيد ، عتابى اندك بر او روا دارد و اگر حدّش فزونى يافت ، عقابى دردناك ، همچون روزه براى يك يا چند روز ، يا يك يا چند شب ، شب زنده دارى بر او اعمال كند . امّا به نظر مى رسد كه مراقبه از طريق زدن و وارد كردن زيان ، به دو روا نباشد ، اگر چه برخى نيز بدان معتقدند . چكيدهء اين سفارش ، آميزه اى است از نهادن شرط و زير نظر گرفتن نفس و مراقبت و محاسبه و نكوهش و عقاب آن ، و تسميهء آن به مراقبت از بابت تسميهء كّل است به اسم جزء . اين مراقبت به ويژه به شكل تفصيلى آن اگر پيوسته و همراه با مواظبت باشد ، مؤثر است . اينك براى تأكيد و آوردن دليل و نيز براى تبرّك ، به ذكر چند روايت در اين باب مى پردازيم . رواياتى پيرامون مراقبت امام صادق عليه السلام مى فرمايد : " من استوي يوماه فهو مغبون و من كان آخر يومه شرّهما فهو ملعون و من لم يعرف الزياده في نفسه كان الي النقصان اقرب ، و من كان الي